na druk jeszcze za wcześnie…

26 września 2010 niedziela. Dwa lata temu byłam w seattleńskiej bibliotece, kiedy jeszcze euforycznie świętowano ten niedawno otwarty gmach o wspaniałej architekturze, cudownie wkomponowanej w seattleńskie wieżowce serca miasta, gmach, który podobno ma tyle samo zwolenników, jak i przeciwników swej postmodernistycznej formy, nie przypominającej już niczym domu. Mnie bezkrytycznie zachwycił właśnie ze względu na osiągniętą ażurową konstrukcję i czystą krystaliczną barwę błękitów  przystępność i swojskość. Nie miał nic, mimo swojej monumentalności ani ze świątyni, ani z urzędu, w środku też było idyllicznie: nie wymagano kart wstępu, żadnych dokumentów, każdy dosłownie mógł tu wejść i nikt nie pytał, po co tu się znalazł.
Rano sprawdzaliśmy w Internecie godziny wejścia w niedziele, przeczytałam o misyjności Seattle Central Library, która permanentnie dąży do tego, by była najbardziej przyjazną człowiekowi biblioteką na świecie. Więc szliśmy z mężem do niej w niedzielne południe ulicami Seattle i wymienialiśmy z znajome nam biblioteki i bibliotekarki, które mają identyczną misję i zarykiwaliśmy się ze śmiechu.
– Pewnie pani Bożenka ma taką misję – mówił mąż, a ja wybuchałam śmiechem, bo stare małżeństwa nie potrzebują wiele słów i operują hasłami, za którymi kryją się wielkie obszary wspólnych przeżyć i tak doszliśmy do fontanny przed biblioteką, i zmieszaliśmy się z tłumem schodzących, wychodzących, krążących grupek bezdomnych, którzy też tutaj wystawali, i cały ten biblioteczny tumult miał na pewno mało wspólnego z czytelnictwem, ale stanowił jakieś na pewno uzasadnienie trzymania w tej gigantycznej budowli półtora miliona książek.
– Gdzie znajdziemy ilustrowane albumy z Kuby? – spytał mąż najbliżej wejścia siedzącej pracownicy biblioteki.
– Kjuba? – uśmiechnęła się młoda pani w okularach polecając piąte piętro i dopytywanie się o nie tam.
Pojechaliśmy na piąte piętro i postaliśmy trochę przy poręczy, patrząc w dół na dywanik holu, którego wzór dopiero był widoczny z lotu ptaka. Wykładzina dywanowa, na której stały fotele i regały z książkami, pierwsze, tzw. wstępne i powitalne miejsce dla czytelników i szukających książek do wypożyczenia do domu złożony był z dużych, kilkumetrowych kwadratów i na każdym był utkany fragment jakiejś roślinności fotograficznie przetworzony tak, że skala tych hiperrealistycznych wycinków przyrody miała się wielkością do człowieka tak, jak źdźbło trawy do mrówki. I z siódmego piętra ludzie krzątający się wśród regałów na tych gigantycznych zielonych liściach i kępach traw wyglądali właśnie tak, jak uczone mrówki.
I potem szliśmy kondygnacjami, kwaterami, szliśmy tymi pochyłościami, jechaliśmy ruchomymi schodami i znowu korytarzami mijając regały oznakowane, opisane i to, na czym chodziliśmy też było wszystko ogromnymi literami i cyframi oznaczone, co kilka metrów wtopione w chodnik tak, by się nikt nie pomylił. Tutaj też bibliotekarka, którą poprosiłam o albumy – ale tylko te sprzed rewolucji – uśmiechnęła się znowu przyjaźnie i misyjnie, i powtórzyła: Kjuba? I podała nam karteczkę, gdzie widniało: 992.9105… I 19
I kiedy mąż fotografował dla mnie obrazki albumów do komiksu, a ja szukałam kolejne i wybierałam z półek tylko te sprzed rewolucji, stanął u wylotu korytarza wysoki Murzyn i machając mi przyjaźnie ręką, powiedział, ni to pytająco, ni to twierdząco, ni to wyczekująco: Kjuba?

Wieczorem syn i Susan pakowali rzeczy do dużych pudeł, paczek i worków, swój cały dom, który zdążył od kilku lat i kilku przeprowadzek obrosnąć w niezliczoną ilość przedmiotów, a ja siedziałam z mężem przed ogromnym ekranem telewizora w prawie opróżnionym już pokoju, by się nie szwendać po mieszkaniu i oglądaliśmy film Richarda Curtisa „Boat That Rocked”, angielską komedię retro opowiadającą o czasach, jak my byliśmy w Polsce w podstawówce i działały pirackie radiostacje nadające najlepszy rock, jaki był kiedykolwiek, a który zagłuszany i zniekształcony, docierał do nas przez radio Wolna Europa i Radio Luxembourg. W filmie bohaterem było wprawdzie fikcyjne Radio Rock, ale postacie kreowane przez współczesnych aktorów swoim wyglądem odwoływały się do filmów Beatlesów, a stylizowane na tamte czasy sceny i gagi były z nich cytatami. Syn przyniósł nam do oglądania butelkę jakiegoś wyjątkowo kosztownego wina, które przywiózł z pracy filmowej z Bryanem – Late Harvest Chardonnay 2007 – podobno pędzone z ostatnich jesiennych winogron już zasuszonych na krzewach rodzynek, stąd ten wyjątkowo wyrafinowany smak, który nas jeszcze bardziej rozrzewnił i dobił, bo film traktował o kapitalistycznym rozwydrzeniu jakiejś grupy ludzi, którzy w latach sześćdziesiątych walczyli o wolność na falach radiowych. Credo filmu to konkluzja, że celem każdego rządu jest odebranie wolności obywatelom i bardzo trudno nam równolegle wtedy w tych czasach żyjącym, zrozumieć o co sprawozdawcy Radia Rock tak naprawdę walczą. Kiedy zły polityk wydaje rozkaz zatopienia wojującego piosenkami The Beatles, The Rolling Stones, Simon & Garfunkel, The Beach Boys, The Who, U2 pirackiego statku, a oni, ta grupa niezłomnych DJ-ów walczy w falach morskich o życie wcześniej nadając przez swoje radio rozpaczliwy komunikat, by, kto ma łódź spieszył im z pomocą, fani z całej Wielkiej Brytanii ruszyli na pomoc ratując tonących DJ-ów: końcowa scena to horyzont pokryty łódkami fanów, którzy rzucając koła ratunkowe i podając wiosła, ratują grupkę bohaterskich piratów.
Poszliśmy więc spać pod wpływem alkoholu i pewności, że misyjność piracka zawsze górą, że ona jednak na świecie zwycięża, a jak przegrywa z silniejszymi siłami zła w postaci bezlitosnego Państwa, to i tak oddolne siły sympatyków, czyli ta zdrowa część obywateli, która wie co dobre, ich ocali, uratuje i dowiedzie, że miłość zwycięży śmierć.
I śniłam w nocy, że jestem sama na falach Sieci ze swoim laptopem i nadaję na blogu różne komunikaty i rząd polski postanawia mnie wskutek dużej szkodliwości społecznej unieszkodliwić. Ale ponieważ nadaję na innym serwerze, nie w Sieci polskiej, policja zabiera mi tylko laptop. Korzystam więc z kawiarenki internetowej i nadaję komunikat o pomoc pół tysiącu fanom mojego bloga. I wtedy oni, ci moi fani z portalu Liternet i ci z portalu rynsztok, i ci z portalu TRUML, i ci z nieszuflady, i ci z portalu niedoczytania i z blogów, z blogów Feliksa Lokatora, z bloga historiamoichniedoli, z bloga nacodzień, z bloga Lecha Bukowskiego, z bloga Rafała Klana, z bloga Marcina Królika, z bloga Tajnej Polski i z bloga kumple przypływają falami Sieci i tymi wiosłami biją w moją głowę tak długo, aż tracę przytomność i jak już się przerażona budzę, jest rano i obok mnie stoi nietknięty laptop.

24 września 2010 piątek. Idziemy w dół Denny, ale potem skręcamy ciągle tak, by wchodzić do wieżowców, pojeździć windami i dotykać ich granitowych ścian, mosiężnych okuć, secesyjnych ozdób indiańskich ornamentów, wreszcie, opuściwszy holl i windy, obrotowymi drzwiami wyjść, stanąć na zewnątrz i zadarłszy głowę w górę zobaczyć niknące w niebie wieżowce. Idziemy Denny, ale skaczemy ruchem konika szachowego to raz na piątą, raz na siódmą, to znowu na drugą, by przejść tam, gdzie stoją wieżowce i pod którymi jeszcze nie przechodziliśmy. Nie przechodziliśmy jeszcze obok Smith Tower, pierwszego wieżowca seattleńskiego zbudowanego na początku ubiegłego wieku przez Smitha, magnata finansowego, producenta karabinów, a później maszynami do pisania. Ale dla takich podglądaczy jak my, zawsze będzie wielką niewiadomą, co w tych wieżowcach się wyprawia i do czego one służą. Liczne firmy, gnieżdżące się w tych podniebnych miastach, o których istnieniu mówią napisy, nie są żadnym dowodem na to, że w klatkach za oszklonymi szybami okien znajdują się ludzie. Wieżowce są najbardziej milczącym i najbardziej nieludzkim elementem miasta, a zarazem niesłychanie go energetyzującym. Zamknięta w nich duma z finalizujących się wież Babel, rosnących dla sportowych satysfakcji amerykańskich bogaczy – który z nich postawi wyższy budynek – jest właśnie ludzka. Dlatego brak oznak życia, otwartych okien, doniczek z kwiatami, suszącego się prania i tych wszystkich malowniczych uroków sielskości nie ma, ale jest coś abstrakcyjno zastępczego i tożsamego. Dlatego, przechodząc obok archaicznej Smith Tower zwieńczonej swojskim daszkiem o cukrowej, białej elewacji podziurawionej jak lukrowany piernik rzędami okien, odczuwa się ją, odczuwa się mimo wszystko triumf dokonania, nawet jak za tym stoi świadomość odwiecznego, społecznego wyzysku.
Nasza wędrówka ulicami Seattle ma nas doprowadzić do dzielnicy Chińskiej i wybierając dolne partie miasta, by przejść obok Smith Tower – a dystrykt chiński jest wyżej – wstępujemy, żeby odpocząć przed wspinaczką, do pustego Union Station, dużej ubiegłowiecznej sali dworca kolejowego, pięknego, zabytkowego pomieszczenia, ponieważ tłum podróżujących ludzi miejskiej kolejki jest na peronach i na ulicy. Tylko kilku bezdomnych i my siedzimy w drewnianych, wyprofilowanych ławach. Wszystko tu było podporządkowane temu, by zmniejszyć podróżniczy reisefieber, by ci, którzy jadą wiedzieli, że ten przedsionek to luksus, że to zapowiedź jedynie czekającej ich przyjemności. Ogromny łuk sklepienia, niczym nieboskłon ozdobiony okrągłymi żarówkami ciepłego światła uspokaja, daje ograniczenie przestrzeni tak skuteczne, że wszystko, co się dzieje poniżej – kafelki posadzki w jasnym ugrze i piony mahoniowej boazerii – to tylko podtrzymywanie tej bizantyjskiej, boskiej doskonałości przymglonego złota, sączącego się z sufitu poprzez kratkę stalowych ram okienek i tych dwóch półkolistych okien nad wejściem i wyjściem z hallu. Światło sączy się z secesyjnych kulistych lamp, z lampowych obwiedzeń podkreślających bryłę i jasność architektonicznego zamysłu i oprócz kilku plafonów malowanych w stylistyce art deco, dworzec kolejowy nie ma ozdób, jest jedną wielką ozdobą sam w sobie. Szukam toalet, które pewnie też są stylowe, ale damska jest w remoncie, a do męskiej boję się wejść. Wychodzi z niej kolejowy oficer ubrany jak kolejarz z Orient Expressu i ta zabawa w minione trwa jeszcze, nim czterej Murzyni siedzący opodal, nie popatrzą na nas nic nie mówiącym wzrokiem, a my po tej naszej stacji wytchnienia powleczemy się w górę ulicy, aż do pierwszego smoka na słupie elektrycznym i to już będzie China Town.
Tu nie odbywa się już rytuał amerykańskiej ulicy wzrokowych spotkań uśmiechów i powitalnych często hallo. Tu wszyscy niscy, szczupli, skośnoocy, niezwracający na nas uwagi, przemierzający ulice we własnym zamknięciu i nawet jak ten chłopak, próbujący ogarnąć z chodnika rozsypane pudełka tekturowe, męczy się mrówczo z tym wszystkim, nie widząc poza tym świata. Tak jest w ubogim sklepiku, gdzie zwabieni bardzo niskimi cenami kupujemy cebulę i jabłka. Pytamy stojących w kolejce do kasy Chińczyków, co to za owoce, czy to liczi. Nie to nie liczi, mówią bardzo grzecznie, ale nie mówią, co to jest. Lubię liczi i kupiłabym w tak tanie liczi, ale jeśli to nie liczi? Czy to są jarzyny? Pytam, by się dowiedzieć, co to jest, ale oni mówią nie, to nie jarzyny. Rezygnuję więc z nie liczi i idę do półek, gdzie stoi wszystko, co lubię, co uwielbiam, wszystkie słodycze wschodu, po których paraliżuje podniebienie od słodyczy. Z tego mnóstwa ulegam kandyzowanej skale, cukrowi czarnemu i białemu, prasowanego w płytki nasączone imbirem.
Takich sklepików jest dużo wśród gdzie niegdzie restauracji z fasadami malowanymi na różowo, smokami u drzwi i wiszącymi czerwonymi lampionami, ale reszta, to odrapane, nędzne niskie budynki mieszczące na dole te lepkie sklepiki, gdzie zmęczone, obojętne kasjerki kasują pieniądze. Za oknami toczy się chińskie życie, w maleńkich kawiarniach siedzą gdzieniegdzie Chińczycy, gdzie indziej stoją w kolejce, by kupić kurę, którą Chinka wyjmuje z kadzi olejowej, lub w sklepach rybnych, z dużych beczek ruszające się kraby. Nie ma tu turystów, turyści są na Pacific Market, tutaj jest prawdziwe życie, które turystom nie jest potrzebne. Toteż czujemy się nieswojo, jak chodzący po cudzych mieszkaniach inspektorzy czystości mieszkań mieszkańców nie mających za co jej utrzymać. Pytamy starego Chińczyka, gdzie stoi brama China Town, ale on grzecznie mówi, że on jest Chińczykiem i nie zna angielskiego. Podchodzimy więc do grupki innych starych Chińczyków i pytamy, gdzie jest China Gate i oni niezwykle grzecznie pokazują tam, skąd właśnie idziemy i my już dobrze wiemy, że tam nie ma bramy, ale zrezygnowani dziękujemy im za to nas celowe mylenie i idziemy gdzie popadło, i ona nagle wyrasta przed nami, ta chińska brama z czerwonym dachem, ze złotymi, rzeźbionymi smokami, ozdobami i tablicami.
I potem już pozostaje ten niewielki areał ziemi między autostradą, a China Town, między słupami mostu pomalowanymi w smoki, a budynkami, pocięty tarasami i to jest ogród Kobe, jak czytamy na granitowej tablicy, dar od Japończyków, podobnie jak pobliski teatr. W tym podzielonym na tarasy małym odcinku przestrzeni, gdzie z całej pokaźniej dzielnicy chińskiej odpoczywa tu na ławce w włóczkowej czapce tylko jeden Murzyn i słucha przez słuchawki muzyki, park stoi pusty skutecznie dając oddech temu miejscu. Siadamy na ławce i jemy znalezione opodal gruszki. Siedzimy wśród karłowatych sosen, roślin znanych z chińskich rycin i patrzymy łakomie na tę część parku, gdzie małe poletka owocują już jesiennie pomidorami, cukinią, wszelkimi pachnącymi ziołami i warzywami. Jesteśmy głodni i chcemy już wracać.
Po powrocie zjedliśmy obiad i ten fakt, tak nieważny, jest godny odnotowania, bo otworzywszy laptop, przeczytałam maila, że Polka zaprasza mnie do Domu Polskiego, gdzie właśnie jest i je tam pierogi.
Zmęczona poszłam w górę Denny, aż na Osiemnastą, pytając po drodze ludzi, czy dobrze idę. Byłam już na powrót wśród seattleńkich elojów, i oni za każdym razem troskliwie opisywali, gdzie mam iść, pełni uśmiechów i dobrej woli. A ja szłam Denny, szłam Olive, szłam Medison i rozmyślałam, jak to powitają mnie, sławną polską blogerkę w Domu Polskim i jak to mnie nareszcie przynajmniej polonia amerykańska doceni. Przecież Hanna, bo tak podpisała swój mail, napisała, że czyta mój blog! Że czyta odcinki seattleńskie i je aprobuje! Więc może ja, tylnymi drzwiami, poprzez inny kontynent, nareszcie wejdę na oficjalny salon poprzez Internet? Kto wie?
Ostatni raz z Domem Polskim miałam do czynienia w Norymberdze, gdzie przywiozłam trzydzieści moich obrazów. W Domu Polskim z przepiękną salą wystawową, który regularnie wystawia tam prace artystów z Polski opłacając im podróż na wernisaż, pobyt i wszelkie koszy związane z transportem prac, powiedziano mi, że jest to niemożliwe. Decyzja o tym, kto może wystawić w Domu Polskim w Norymberdze zależy wyłącznie od komisji, która mieści się w Krakowie i o tym decydują profesorowie ASP.
Więc w końcu wystawiłam obrazy w zborze Baptystów w Erlangen, gdzie przyjęto mnie z otwartymi rękami, a przebywający na kontraktach Amerykanie, kupili ode mnie kilkanaście płócien, resztę osoby oglądające je przez oszkloną salę z ulicy. Ceny obrazów były tak korzystne, że jeszcze po latach miałam zamówienia od tych, którzy obrazy już kupili. Zamówiono na całą ścianę olbrzymią łąkę i to tylko dzięki tej wystawie. Więc teraz, zbliżając się do niewielkiego domu z dużym napisem DOM POLSKI byłam pełna nadziei. Czasy się zmieniły. Może coś mi zaproponują?
Już w oświetlonym holu widać było stojące w ogromnej sali stoliki nakryte białym obrusami i gwar ucztowania, więc pewnym krokiem podążyłam w tę stronę. Przy stoliku z napisem „member only” siedziała młoda kobieta z mężczyzną, którzy spytali mnie co tu robię.
– Do Pani Hanny, jestem umówiona, ma na stoliku leżeć książka na znak rozpoznania – tu wymieniłam tytuł. Mężczyzna nieufnie na mnie popatrzył i powiedział: – należy sie jeden dolar.
– Dolar? – powtórzyłam zaskoczona. Nie zabrałam żadnych pieniędzy na wypadek jakby mnie pobito i zabito, nie byłoby żadnych strat. Podobno trzeba zawsze nosić jakieś kwoty, by tych napastników udobruchać. Jednak zawsze chodzę właśnie z nadzieją, że ktoś mnie wreszcie zabije i nie mam zamiaru do tego jeszcze dopłacać.
– Dolar? – powtórzyłam bezradnie.
– Ja z tą panią przecież mogę spotkać się w hollu, nie muszę wchodzić na salę..
I w tej chwili stanęła przed nami Hanna i powiedziała, że tak, że się umówiła i że ona zapłaci. Mężczyzna jednak wydobył z kieszeni bilet wstępu i powiedział, że w takim razie on zapłaci i że nie ma sprawy. Zabrałam zawstydzona tekturowy kwadracik gdzie była wbita pieczątka Domu Polskiego. Moja powitalna wizja, gdzie jak u Barei wita mnie para dzieciaków w krakowskich strojach chlebem i solą, mnie, sławną artystkę z Polski, słynną blogerkę, która ma pół tysiąca wejść dziennie na blog literacki w czasach, gdy już nikt nic nie czyta, natychmiast się ulotniła.
Hanna powiodła mnie do stolika, tam siedziały jeszcze dwie panie – dyrektorka radia Lena i kierownik klubu filmowego Ola. Hanna okazała się kierownikiem sekcji książki.
Bardzo miło porozmawiałyśmy o czasach minionych, o Solidarności, bo były to po części emigrantki ‘80, często żony liderów ruchu, głownie emigrantów politycznych. Jadły ogromne porcje ruskich pierogów na amerykańskich talerzach owalnych, które w Polsce stosuje się jedynie do wędlin i przekąsek. Kategorycznie odmówiłam jedzenia pierogów i wszelkiego polskiego poczęstunku, tłumacząc się niedawno zjedzonym obiadem. Podeszła do nas Polka z biletami na występ Piotra Rubika, który już niedługo będzie śpiewał w Seattle cantobiografię Jana Pawła II “Santo Subito”. Bilety po $60 i $80, ale dla członków Domu Polskiego cena jest o dolar niższa. Ach ten uporczywy dolar! Syn daje stojącym na rogach żebrakom, którzy sprzedają gazety za dolara… Ale ja byłam na tej amerykańskiej ziemi w Polsce i tak cały czas krążył tylko ten jeden dolar…

23 września 2010 czwartek. Pogoda, jak tu w zatoce, zmieniła się nagle. Z wczorajszego bezchmurnego nieba nic już nie zostało i rano pływałam w delikatnej mżawce, szybko uciekając do windy. Dopiero na dobre rozlało się, jak jechaliśmy po męża na lotnisko. Pojawił się w holu wypełnionym ludźmi z kwiatami lub trzymającymi wielkie wywieszki dla tych, których witając nie znają, lub się nie mogą rozpoznać.
Kobieta o chińskich rysach, ubrana w strój obsługi lotniska pilnująca wolnego od ludzi dużego kwadratu ograniczonego na posadce czerwoną linią, nagle odskoczyła i tłum po odprawie granicznej zalał cały tak pieczołowicie przez nią pilnowany kwadrat.
Mąż, ocalały z dziur biurokratycznych lotnisk na wstępie oskarżył mnie o robienie na blogu z niego niezguły, bo podobno tylko dzięki jego zdecydowaniu Lufthansa nie zażądała dodatkowego tysiąca dolarów z konta bankowego syna za bezpośredni lot do Seattle. Ale ogólnie w trójkę przeżywaliśmy euforię spotkania, a syn cieszył się jak dziecko, bo był przecież dla nas w dalszym ciągu dzieckiem.
Poszliśmy do Mama’s Pizza, by uczcić spotkanie. Potem oddaliłam się, bo ciągle miasto mnie wzywa, wyje we mnie jak wewnętrzny wilk, który chce do lasu.
Wędrowałam Broadwayem do małego muzeum seattleńskiego Frye Art Museum, jedynego chyba w mieście za darmo, smakując ulice, posuwałam się w kierunku największych wieżowców Seattle, czyli do samego serca.
Mijałam wielkie żywopłoty strzyżone bożonarodzeniowe ostrokrzewy, które znałam jedynie z pocztówek, nie mając pojęcia, że mogą być tak ogromne. Przyroda seattleńska to bukszpany, bluszcz, rozmaite krzewy o lakierowanych grubych liściach oleandrów i laurowych, co w połączeniu z trawnikami sianymi rumiankiem rzymskim nieustannie pachnie i tłumi smród spalin samochodów. Szczególnie, gdy wilgoć po mżawce jest duża, uwalnia olejki eteryczne roślin sadzonych w każdą szczelinę muru, wyłom fasady domów. Zieleń zwisa wszędzie, z mostów, dachów, okien, z łączących ulice szklanych korytarzy. Nawet, jak między chodnikiem, a domem jest przestrzeń tylko pięciu centymetrów, wzdłuż fasady rośnie bluszcz. Każdy niemal wolny kawałek ziemi albo pokryty jest szlachetną trawą tworzącą puszyste dywany, które z wycieraczkami przed wejściem do domów ze sztucznej trawy tworzą bardzo subtelny, bajkowy klimat dobrobytu i baśniowej szczęśliwości.
Dochodzę do Swedish Medical Center, ogromnego, rozłożystego budynku szpitala obchodzącego właśnie swoje stulecie, gdzie wczoraj syn z Bryanem kręcili film o opiece medycznej nad tymi, którzy nie mają ani grosza. Dopiero za nim, schodząc w dół Cherry jest niewielkie, na kształt greckiej świątyni z kolumnami, budowane muzeum. W muzeum roi się od starych ludzi ubranych po młodzieżowemu. Na ścianach korytarza wiszą czarno-białe fotografie dokumentujące otwarcie muzeum, które ma tyle lat, co ja. Na tych starych fotografiach widzimy nobliwych panów, seattleńskich tuzów odświętnie ubranych podziwiających dokładnie to samo co i ja za chwilę zobaczę, jakiś dar, jakąś kolekcję znamienitych płócien ubiegłowiecznych i jeszcze wcześniejszych malarzy konserwatystów malujących wyłącznie dla klasy wyższej. Siadam więc zrozpaczona na wymyślnym perwersyjnym foteliku podobnym do psa Cerbera, czyli połączenia trzech fotelików, bym siedząc w nich i tylko się kolejno przesiadając tę napaść ścienną chłonęła ze wszystkich stron na raz. Siadam na tym szkarłatnym pluszu jak na tronie i pozwalam się obłazić wszystkim landszaftom, patrzącym z płócien egzaltowanym kobietom w kapeluszach, śpiącym baranom o zachodzie słońca, galeonom, pederastycznym amorkom i lubieżnym portretom starców. Jeśli sztuka realistyczna w malarstwie nie przekroczy pewnego progu, to mimo wielkich technicznych zdobyczy, dokładnego odtworzenia i znajomości rzemiosła, nie ozdobi nawet mieszkań. Jest to taka Trietiakowska, są to takie Sukiennice, jednak sztuka w sztukę trochę przesunięta, ciut, o włos, by stać się kolekcją toksycznego kiczu. Z nazwisk zapamiętałam Ludwiga von Zumbuscha, który powtarzał się najczęściej i który widocznie miał w ubiegłym wieku u kolekcjonerów malarstwa jakieś specjalne branie.
Pożegnana żałosnym wzrokiem staruszka, który za kantorkiem, mimo ogłoszeń, że muzeum jest wolne od opłat, siedział jak żebrak z dużym szklanym słojem, a w nim banknoty o wysokich nominałach w środku, wyprysnęłam na neutralny świat uwolniony od malarstwa, od fałszywej sztuki, od tych czterech ogromnych ścian, gdzie wisiały szczelnie, jeden przy drugim w złoconych, rzeźbionych ramach, ubiegłowieczne artefakty, na orzeźwiające, seattleńskie powietrze. Idąc jeszcze bardziej w dół ulicą Cherry doszłam do ogromnych, betonowych przęseł kolejki nadziemnej, a tam nędza, patchworkowe śpiwory, bezdomni luźno rozsypani po tej gigantycznej przestrzeni, śpią, koczują w jakiejś mimo wszystko swobodzie narkotycznego letargu.
Przeszłam więc od razu do stojących bogatych wieżowców, by pojeździć windami i też się w pewnym sensie nahaszować, bo uwielbiam jeździć windą, naciskać guziki i czuć, jak wszystko podchodzi do góry, a ja na dół i jak potem wszystko opada, a ja do góry. Kiedy znalazłam się na czterdziestym piętrze Seattle Municipal Tower jadąc ekskluzywną windą podobną do marmurowego grobowca i kiedy usiadłam na jednym z trzech foteli naprzeciwko ogromnego okna, nareszcie zobaczyłam prawdziwy obraz, czyli roztaczającą się panoramę Seattle, na port, z dala widoczne ośnieżone góry i pionowe kreski kolei żelaznej.
Ale w najwyższym wieżowcu w Seattle, w Columbia Center Skyview nie znalazłam niczego. Wszystkie wieżowce mają podobny rozkład dolnych poziomów, gdzie za konsolą siedzi portier, a na różnych kondygnacjach są bary, sklepy, ekspozycje sztuki współczesnej, a najczęściej fotele otoczone roślinnością, na których toczą się biznesowe spotkania. I to wszystko jest bardzo hopperowskie. Edward Hopper nie żyje już ponad pół wieku, ale klimat jego obrazów w dalszym ciągu jest obecny. I mimo, że przestrzenie biurowe są oswajane nowoczesną scenerią, duch płócien Hoppera unosi się wszędzie. Tajemniczej, hooperowskiej pustki doświadczyłam wchodząc sama do obszernej windy i nacisnąwszy numer siedemdziesiąt znalazłam się wśród klaustrofobicznego labiryntu korytarzy absolutnie pustych, gdzie nie było dostępu do żadnego okna, bo okna były tylko w pomieszczeniach biurowych pozamykanych na szyfrowe zamki. Szłam więc trochę zaniepokojona w poszukiwaniu jakiegoś życia w tej konfiguracji, ale nie, nie było żywego ducha nigdzie, nic się z tych oświetlonych pomieszczeń nie wydobyło, żaden dźwięk, żaden zapach, żadna sekretarka nie wyszła trzymając w ręce jakiś dokument.
I taki, nie zobaczywszy nic, wróciłam którąś z kilkunastu wind, tak samo pustą i tak samo sprawną, idealnie funkcjonalną i usłużną.

Zbudziliśmy się z mężem o czwartej w nocy kompletnie wyspani pomylonym czasem i syn, jeszcze pracujący przy edytowaniu filmu, pokazał nam właśnie kupione duże, czarne Volvo. Pojechaliśmy więc ulicami Seattle, gdzie ruch uliczny porannie się rozkręcał, a przy świetle księżyca sprzątacze zamiatali już ulice. Stanęliśmy oglądając najpiękniejszy widok w Seattle z Wzgórza Queen Anne. Położone w dole miasto z rozżarzoną igłą Space Needle żyło kolorowymi światłami na tle czarnego nieba promieniując i celując w tę czerń promienistą, niczym święty, łuną. Czarnowłosy chłopak w białej, skręconej do tyłu czapce z daszkiem i piłkarskiej koszulce Italii stał na ogrodzeniu skarpy, a drugi, wysoki chłopak robił mu zdjęcia. Przynieśli kolejne butelki piwa. Na wieść o tym, że jesteśmy z Polski, natychmiast wymienili nabożnie dwa polskie nazwiska piłkarzy w drużynie niemieckiej. Rozmów, uścisków, bratań i opowieści nie było końca. Ten wyższy miał na imię Mark, a ten niższy Rayan. Młodszy z matki Włoszki, a ojca Algierczyka. Ale ojca nie ma, nie wie, co się z nim stało.
– Blue bird? – spytał mąż.
– Yes, blue bird – przytaknął Ryan.