na druk jeszcze za wcześnie…

Czytałam w klasie „Sagę rodu Forsythów”. Siedziałam w drugiej ławce i miałam ją położoną na kolanach i mogłam ją czytać bez przerwy. Czytałam więc na organizacji przedsiębiorstw, technologii, higienie, biologii, chemii, matematyce, przysposobieniu wojskowym. Czytałam ją nieprzerwanie na języku polskim.
I byłam już na kolejnym tomie, zupełnie odgrodzona, wyalienowana, nic niewiedząca. Nie zaliczyłam w domu ani jednego odcinka „Czterech pancernych i psa”, nie wiedziałam, o co w tym serialu chodzi, nie dało się na przerwie ze mną pogadać. Nie dlatego, że uwielbiałam „Sagę rodu Forsythów”. Ale idealnie oddzielała.
Bronek wprawdzie uczył mnie palić, ale ja się nie potrafiłam nauczyć. A papierosy zawsze oddzielały, tworzyły ścianę, świat tę ścianę budował z wewnętrznego odurzenia, dlatego wszyscy palili. Palili uczniowie, palili nauczyciele, palono w telewizji i palili czterej pancerni. Tylko ja nie paliłam papierosów.

I kiedy najspokojniej w świecie pogrążyłam się w bezpieczeństwie ludzi z „Sagi”, ktoś z ławki z tyłu podał mi cienką książkę, którą machinalnie wzięłam. Okazało się, że książka czytana i podawana dalej szła już przez drugi rząd dziewczyn i dotarła do naszej drugiej ławki. Była to właśnie wydana „Zapałka na zakręcie”.
Żeby nie być poza grupą, żeby nie powiedzieć, że ja takiej książki czytać nie będę, żeby wreszcie się dowiedzieć, czy aby ta zapałka to nie ksywa Zapałka obcięta na zapałkę, słowem, książkę przeczytałam.

Debiut Krystyny Siesickiej jest skonstruowany według partyjnych wytycznych i jeśli nawet nie miała autorka takiego zamiaru, wszystko, co nas otaczało, czyli to, od czego ja chciałam się literaturą piękną odgrodzić, wlazło nagle we mnie za pośrednictwem jej książki obcesowo i brutalnie.

Książka jest o miłości licealistów z których jedno – chłopak, co matury nie zdał, a drugie to dziewczyna od niego młodsza i z pewnością zda, bo jest to dziewczyna uczciwa.
Marcin też jest uczciwy, ale daje się uwieść złemu towarzystwu chłopców i dziewczyny. Chłopcy namawiają go do picia pomarańczówki, a Mariola namawia go do pożyczenia stojącego przed sklepem skutera. Natychmiast przy pierwszym okrążeniu zostaje zatrzymany przez milicję, gdyż milicja zawsze działa sprawnie i szybko. Po wyroku roku z zawieszeniem na dwa lata może kontynuować naukę w liceum i stawiać się u kuratora raz w tygodniu w poniedziałek na komendzie.
Kurator, kapitan Ligota nakreślony jest kreską prawdziwą, jest najsympatyczniejszą postacią powieści i jednoznacznie pozytywną. Jest też nośnikiem wyśmienitego materiału genetycznego. Syn Ligoty, Ligota junior chodzi ze skazanym do jednej klasy, z nim się koleguje i przyjaźni. Jak Marcin – bo tak ma na imię złodziej skutera –  zostaje wybrany na szeryfa klasy, Ligota junior milczy jak grób i nie demaskuje przyjaciela.
Ale kryminalna przeszłość nie może ujść na sucho. Wychodzi szydło z worka. Uczniowie zdemaskują Marcina na jakiejś szkolnej egzekutywie, napiętnują i odbiorą mu funkcję przewodniczącego klasy. Mada, gdyż tak na imię ma zakochana w Marcinie druga postać tego romansu, gniewa się na niego, gdyż jego funkcja szkolna jest jej miłą, jest z niej dumna i na dodatek dowiaduje się, że sam zrezygnował z drogiej jej społecznie funkcji – znaczy – nie kocha!
Akcja zapętla się coraz bardziej, gdyż Marcin, by nie utracić miłości dziewczyny zakochanej w jego społecznym wizerunku, czyli tak, jak trzeba w państwach, gdzie społeczeństwo jest przed jednostką – wszystko przed nią zataja i walczy jak lew, by w jej błękitnych oczach wypaść jak najlepiej.
Ponieważ Mada jest dziewczyną uczciwą, nie może sobie na takie matactwa pozwolić i mimo, że bezgranicznie Marcina kocha, to jednak musi odejść. Zdesperowany Marcin jedzie więc do małego domku Babci Mady – Babci Emilii, i w rozbrajająco szczerej spowiedzi wyjawia jej wszystkie świństwa związane z pożyczeniem skutera i przewiezieniem złego ducha – Marioli, przez którą doszło do tylu nieszczęść. Nie tylko zniszczył miłość do Mady swoją przeszłością, której nie wyjawił, ale zmartwił mamusię, która już była u mamy Mady i przestrzegła ją przed swoim synem kryminalistą. Na dodatek teraz jest podejrzany o kradzież następnego skutera, którego nie ukradł.
Książka kończy się dobrze. Babcia Emilia rozumie wszystko. Wybacza Marcinowi niczym kapitan milicji Ligota i wierzy, że jej wnuczka Mada zrobi to samo.

Jednak książka kończy się w zawieszeniu. Nie wiadomo, co Mada zrobiła. Przebaczyła?
Ja do dzisiaj, po czterdziestu latach, nie mogę przebaczyć autorce.

Przy okazji dzisiejszego wejścia na ekrany, według mnie przełomowego, jeśli chodzi o obyczajowość, nagrodzonego Oscarem za scenariusz Diablo Cody „ Juno” padają jeszcze dwa tytuły: rumuńskiego “Cztery miesiące, trzy tygodnie i dwa dni” „Palindromy” Todda Solondza.

Ponieważ wymienione filmy omawiałam na moim blogu, Juno wypada najbardziej niepokojąco właśnie przez swoją pozytywną wymowę, przez iluzję, że są na świecie proste, przejrzyste reguły unikania nieszczęść, trzeba je tylko inteligentnie poszukać.
Entuzjastyczny odbiór filmu przez amerykańską publiczność i dzisiejsze nie mniej zachwycone recenzje w GW obiecują równie dobre przyjęcie w Polsce.
A ja po zobaczeniu filmu byłam przerażona.

Fabuła jest niesłychane prosta. Nastolatka Juno nazwana tak imieniem greckiej bogini – pod wpływem tajemniczego impulsu natury podchodzi do siedzącego w fotelu szkolnego kolegi i nagle zdejmuje majtki. Najazd kamery na całujące się głowy kochanków i kawałki nagich ramion świadczą, że jednak stosunek płciowy odbył się przy zdjęciu reszty ubrań i bardziej romantycznie, niż tylko polaczenie płciowych instrumentów.
Reszta już jest chirurgicznie nieromantyczna. Nastolatka idzie do spożywczaka, gdzie testy ciążowe leżą na wierzchu jako najpotrzebniejsze przybory codziennego użytku, idzie do klopa, by na pałeczkę testu nasikać, a sprzedawca, troskliwie, bez cienia impulsu seksualnego dopytuje się jak jej to sikanie poszło.
Luz filmowy utrzymany jest do końca filmu, jest klawo, o szajs, mówi, June, kiedy kolejny test niezmiennie dowodził, że od jednego stosunku płciowego AIDS nie, ale ciążą zarazić się można.
Droga kombinowania życiowego, co recenzentka GW oceniła, jako nadzwyczajną inteligencję, przechodzi przez wariant aborcji, odrzucony chyba nie z powodów etycznych, gdyż najprawdopodobniej przed pisaniem scenariusza przyjęto zasadę, że człowiecza zygota człowiekiem nie jest. Jedyną drogą, jaką podążają wszyscy twórcy tego filmu jak i zrodzeni z ich troski bohaterowie, jest wygoda. Widz wprost nie może zrozumieć całej misternie prowadzonej akcji spotkania z rodzicami zastępczymi, po odrzuceniu wariantu usunięcia płodu, jeśli widzi niesłychany dobrobyt rodziców June, przychylność środowiska szkolnego i sąsiedzkiego do coraz bardziej widocznego jej stanu błogosławionego, naturalnego rodzenia się w niej psychicznie matki. Zdumiewające są, więc wahania skończonej biologicznie kobiety, która z własnej inicjatywy podjęła życie płciowe do rzekomej niedojrzałości posiadania dziecka. I na tę całą idyllę nakłada się niezrozumiała decyzja oddania dziecka matce niepłodnej by w końcowej scenie wrócić do infantylnego życia nastolatki i jakby nigdy nic wysiadywać na murku przed domem z gitarą.

Film jednoznacznie opowiada się za odrzuceniem dawnych przesądów, jakoby kobieta była zwykłą suką, która swoich małych będzie broniła nie, że tak uchodzi przed światem, ale z powodu wdrukowanej w nią tej zwierzęcej cechy.
Świat Juno jest już całkiem wysterylizowany z jakichkolwiek pradawnych atawizmów starego człowieka. Nowy człowiek, który sentymentalnie jeszcze coś niecoś kojarzy z pradawnych dziejów (mowa o paznokciach niemowlęcia), jest miękki, różowy i Huxley’owski. W Nowym, wspaniałym świecie inkubacja następuje wprawdzie w starym stylu, ale to już jest macica nieróżniąca się niczym od probówkowych rozwiązań, które może będą tańsze, od niepraktycznych kobiecych wnętrzności.
Zdumiewa zatem aprobujący obraz zapładniacza, bezwolnego manekina, który po wiadomości, że jest ojcem robi minę osoby, której pękła gumka u majtek lub nie wiedząca, że pękła. Jego niedawna kochanka waha się jeszcze, czy oddech powstały z mieszanki malinowych gum do żucia i jego własnego oddechu jej odpowiada, by romans, po pozbyciu się ich zespołowego płcenia, kontynuować. Ponieważ wszystko w filmie jest na tak, więc i para łączy się ponownie w aseksualnej, auczuciowej i atragicznej potrzebie, jak dwie szpilki rzucone na wodę przyciągają się na zasadach jedynie praw fizyki.

Wyrugowane jest więc totalnie wszystko, co jeszcze nam zostało z dawnych lat. Kraina łagodności, dobroci i wyborów, jak sobie radzić w razie wpadki, jest filmem przede wszystkim instruktażowym.
Do realizacji tych wszystkich pomysłów na życie wystarczy mieć tylko pieniądze.

Stephen King „Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika” obiecuje pisarzom niezły zarobek z tej profesji, jeśli jego rad posłuchają. Wymienia w pierwszym rzędzie książki opowiadające o pracy gwarantującej wielkie powodzenie wśród czytającej publiczności.
W kinie robi to doskonale Loach nigdy nie popadając w pułapkę realizmu, mimo, że większość scen nosi cechy dokumentu.

Akcja filmu rozpoczyna się w Katowicach (doskonały casting), gdzie współczesne niewolnictwo rozpisane jest na role ludzi naszej cywilizacji.
Wszystko rozjaśnia żywa blondynka, grzeczna, uśmiechająca się, tonizująca niewidzialne łańcuchy. To ona, Angie, jest bohaterką filmu, na niej spoczywa całe filmowe opowiadanie. Jest w nim oprawcą i ofiarą. Jest w niej pozytywna walka o swoje życie i dobrobyt rodziny, jest też wielka autodestrukcja w amoralnym łamaniu odwiecznych praw międzyludzkich.

Scena, gdy wybiera z komórki robotników dla siebie i współwłaścicielki firmy rozdzielających mężczyzn z całego świata do angielskich przedsiebiorstw budowlanych, unaocznia nam, dwudziestopierwszowiekowym ludziom, gdzie ewoluowaliśmy w obyczajowych przemianach.
Jednak to jest złudne. Nie ma ewolucji. Być może feministyczny wątek lewicującego reżysera o zamianie płci w inicjowaniu zaspokajania płciowego daje pozór jakieś naszej dziejowej przewagi. Nic podobnego. Żerowanie na nędzy, na nieszczęściu, traktowanie po bydlęcemu rzesz ludzkich nadających się do pracy, do przynoszenia zysków, to nic nowego. Współczesne niewolnictwo, nie tak spektakularne, gdyż służące już do obsługi maszyn, a nie za robocze zwierzęta, ma twarz wielonarodowościową wygrywającą swoje przewagi w przemianach politycznych świata. Moralny ton filmu skierowany jest więc do postkolonialnej Anglii.

– Dajesz im szansę? A co z ich państwami? Nauczyciele, pielęgniarki, lekarze. Przyjeżdżają tutaj, pracują, jako kelnerzy za marne pieniądze. Co jest w tym dobrego? – pyta ojciec Angie.

To nie jest tak, że Angie pracując, zarobkując na koordynacji napływającej zarobkowej emigracji, ulega jakiemuś wzrostowi wewnętrznemu, a odsłaniająca się nieetyczność w niemal każdym ogniwie jej pracy ją degraduje, bądź uwzniośla.
Świat Kena Loacha jest splątany, też nie oznacza to, że to splątanie jest jakimś usprawiedliwieniem dla wszystkich skazanych desperacko na te aspekty życia: Angie też jest życiowo skrzywdzona. To samotna matka syna próbująca ustawić się i mieć już możliwość dobrej pracy do końca życia, by nikt jej z pracy nie mógł wyrzucić. Nie interesuje ją praca w żłobku, chce zarabiać godne pieniądze. Emigranci z Polski, Ukrainy, dysydent z Iranu, (Jestem z rodziny sprzedawców książek.
Podczas powrotu Szacha mój ojciec został aresztowany za autorską publiczną krytykę i wspieranie Mossadegh, naszego premiera. Wybranego. Mahmoud został aresztowany zbity jakieś lata temu, znowu, za sprzedaż złego typu książek. Więc uciekliśmy z kraju i przyjechaliśmy tu. Żądaliśmy azylu, ale zostaliśmy odrzuceni. I poprosili nas o opuszczenie kraju. Więc mieliśmy straszny wybór do podjęcia. Albo wracać do Iranu gdzie wsadziliby go do więzienia albo po prostu ukrywać się z rodziną i czekać na konsekwencje, którego politycznego aspektu sprzedaży nielegalnych książek w jego ojczyźnie nie uznano) – wszyscy próbują zarobić na życie, na pozostawione w ojczyznach rodziny, bądź przywiezione ze sobą do Wielkiej Brytanii.

Reżyser ilustruje bardziej stronę administracyjną przedsięwzięcia niż trud pracy fizycznej robotników, podany jedynie w formie efektu, czyli plików banknotów posegregowanych w plastikowych woreczkach.
Plików, rzadko trafiających do tych, którzy je wypracowali.

Jest to też piękny film o wolności. Właśnie o tym typie filozoficznej, ontologicznej wolności, którą dają pieniądze.