na druk jeszcze za wcześnie…

 *
Chłopcy zajmowali jeden rząd pod oknem, co umożliwiało im swobodne palenie papierosów na lekcji i zapewniało wszystkie przywileje, których my, dziewczyny, stłoczone w dwóch rzędach pełniących rolę buforu i wentyla bezpieczeństwa dla wszystkich pedagogicznych niebezpieczeństw, byłyśmy pozbawione.

Mniejszość płciowa, stanowiąca jedną trzecią uczniów miała w klasie maturalnej trzy obiekty westchnień: Mancię, Brylską i Kobietę Felliniego.

Nie wiem, kto wymyślił ksywę „Mańcia” dla naszej wychowawczyni i profesor języka polskiego. Słowo to, utworzone z mano (wł.) – ręka, było zdrobnieniem nazwiska nauczycielki niewiele starszej od nas.
To na nas trafiła zaraz po ukończeniu studiów w Krakowie i część chłopców była w niej właśnie śmiertelnie zakochana.
Drugim, równie beznadziejnym i nierealnym obiektem uczuć chłopców była aktorka Barbara Brylska. Jej fotosy mogli wieszać bez zawstydzenia oficjalnie pineskami między oknami.
Trzecim, już tajnym obiektem pragnień była właśnie zobaczona dzięki telewizyjnej emisji „Osiem i pół” olbrzymka Saraghina. Kobieta archetypiczna, o ogromnych piersiach, dzika, diabelska, syntetyczna matka matek, kochanka kochanek.
Bez żenady, bez skrupułów, jak wszyscy młodociani bohaterowie Felliniego po „Rzym”, „Amarcord”, po „Miasto kobiet”, po wszystko, gdzie tylko się dało umieścić tę Kobietę Olbrzymkę, Kobieta Felliniego obsługiwała Włochy przedwojenne, posłużyła faszystowskiemu Rzymowi i powojennej włoskiej nędzy.
I weszła triumfalnie do komunistycznej, polskiej klasy.

**
Janek przyszedł do nas właśnie w klasie maturalnej, gdy uczuciowość naszych chłopaków była ustabilizowana, ujarzmiona i nazwana. Janek wszedł w nasz miłosny marazm jak w gąbkę, łagodnie i naturalnie. Janek wniósł w klasową uczuciowość prawdziwą kobietę.
Janek był po klęsce złamanego serca, po zawodzie miłosnym, był mężczyzna po przejściach, miłosnym bankrutem i miłosnym inwalidą, ale jednak przed wejściem do naszej klasy zdążył spotkać Georgię i się zakochać. Janek zakochał się śmiertelnie w kilka lat młodszej od nas blondynce z mojego podwórka, córce polskich repatriantów ze wschodu. Pamiętam, jak pojawiła się w naszej piaskownicy, w za dużych owerolowych spodniach i dziecięce loki zdobiły teraz głowę kilkunastoletniej Georgii.
To ona zrobiła z Janka romantyka.
Janek był nadwrażliwcem dającym sobie świetnie radę ze swoją nadwrażliwością i nie wiadomo, co napędzało niesłychane przystosowanie społeczne tego wysokiego blondyna, którego czysta albinoska płeć wzbudzała dla niego przy zetknięciu z nim taryfę ulgową. Budziła obawę, że ten delikatny chłopak zaraz się złamie, że jego przeraźliwa chudość i błękitne oczy zrujnują się od najmniejszego podmuchu. W połączeniu z nabytym właśnie romantyzmem i permanentnym opowiadaniem wszystkim, czy ktoś chciał, czy nie, o swojej dworskiej miłości do Georgii w kontraście do wyznaczonego przez Felliniego ideału kobiecego piękna w naszej już pięcioletniej stadninie męskiej, stawiało Janka w rankingu u nas, dziewczyn, bardzo wysoko.

***
Opętani przez Kobietę Felliniego, nasi chłopcy nie tylko nie chcieli czytać poezji współczesnej. Nie interesował ich ani Harasymowicz, ani Jerzyna, ani nawet Ernest Bryll. Podobnie jak wtedy, gdy Marek Hłasko powiedział Arturowi Sandauerowi, że ni w ząb nie rozumie nic z poezji Mirona Białoszewskiego, nasi chłopcy nawet nie kwapili się podać ukochanej wychowawczyni jakichkolwiek powodów nielubienia, by maturę otrzymać.
Program edukacyjny wymagał opanowania przez ucznia przynajmniej jednego utworu poetyckiego na pamięć. A chłopcy permanentnie odmawiali pamięciowego przyswojenia obowiązkowej „Ody do młodości” i negowali wszelkie wysiłki polskich poetów późniejszych.
Dlatego Mańcia wpadła na szczęśliwy pomysł zorganizowania lekcji poezji śpiewanej, co w programie języka polskiego można było zakwalifikować jako zaliczenie pamięciowego przyswojenia przez ucznia wiersza.
Entuzjazmowi klasowemu nie było końca.
Klasowe zespoły muzyczne, tajne, oficjalne, te, które już nawet zarobkowały po różnych kopalnianych domach kultury nagle zdecydowały się na tej jedynej lekcji języka polskiego pokazać się i zaśpiewać swoje utwory.
Ale wszystkich jakościowo przebił Janek.

****
Gdy Janek usiadł w środku sali ze swoją gitarą, cała klasa zamarła w oczekiwaniu.
– Zaśpiewam „Georgia On My Mind” – powiedział Janek cicho, ale wszyscy usłyszeli i czekali z podziwem. Znaliśmy „Georgię” w wykonaniu Raya Charlesa.
Wolna Europa i Radio Luxemburg od dłuższego czasu prowadziło edukacyjną misję dla krajów komunistycznych, ale jakość emitowanych drogą radiową utworów była tak marna, muzyka tak zniekształcona, że właściwie Janek mógł zaśpiewać jak chciał, a i tak przyjęlibyśmy jego występ z podziwem i szacunkiem.
Dotychczas swojsko i swobodnie czujący się Janek, po wielokrotnych występach na kopalnianych, ogromnych salach muzycznych przy dużej publiczności, Janek nagle tutaj przemienił się w trzęsącą się galaretę. Jego niespodziewany atak tremy sparaliżował i nas; widzów. Stał się nagle niewiarygodny z całą tą brednią dworskiej miłości do wybranki jego duszy, do jego drugiej jak on, albinoskiej połówki, Georgii. Gorgia stała mu ością w gardle.
Sparaliżowany, z uwiązanymi do strun długimi palcami, nieruchomy, trwał w oczekiwaniu.
Zamarliśmy, wstrzymaliśmy oddech.
Janek przechodził na środku klasy kolejne męki piekielne, zmienił jak kameleon kolor. Z delikatnej białości jego cery, białych rzęs i białych włosów nagle przybrał kolor marchewkowy, a przez przeźroczystą skórę prześwitywała krew, która pulsowała także pod włosami głowy.
I nagle, ochrypłym głosem wraz z uwolnionymi już od zaczarowania dłońmi i pierwszym gitarowym akordem, Janek zaśpiewał:

Georgia, Georgia, the whole day through
Just an old sweet song
Keeps Georgia on my mind…

Ten niesłychanie trudny utwór Janek coraz swobodniej doprowadzał do końca. Gdy był już przy miejscu, gdzie sprawiedliwie stara słodka piosenka zatrzymuje Georgię w moim umyśle, a ramiona wyciągają się do mnie, oczy uśmiechają się delikatnie, nieruchomo w pokojowych snach i widzą drogę, która przyprowadzi mnie z powrotem do ciebie, wszystkie dziewczyny miały już łzy w oczach.

Końcowe – O! Georgia – zakończyło się klasową owacją.

Ray Charles – Georgia On My Mind 

Teraz, jak przechodzę przez dziedziniec Pałacu Młodzieży wszystko wydaje się małe i ciasne. Kąty proste murków, wypustek i fasad marmuropodobnych socrealistycznych ozdóbek są już nie tak ostre.
Drzwi są jak dawniej, solidne. Art déco było i przed wojną jeszcze synonimem wypasu i pieniędzy. I tak jest tutaj, duch szczodrości, nawet, jeśli socrealistycznej, jeszcze nie wywietrzał.

Kupuję bilet za 6 zł, chłopak w okienku chętnie sprzeda cały karnet, na cały rok szkolny, mimo że jak internetowa informacja głosi, przeznaczony jest dla młodzieży uczącej się.
Wchodzę więc jak czterdzieści lat temu, w te same wnętrza ciasnej szatni dla dziewcząt, gdzie białe, nowe kafle podłogowe wesoło rozświetlają pomieszczenie.
Dziewczyny wyjmują z plecaków kosztowne kosmetyki i idą pod prysznic, a tam spadająca z góry woda przechodzi fazy pożądanych temperatur.
Z drżeniem wchodzę na niewielką salę, nie większą niż 30 metrów dłuższego boku i doznaję dziwnego efektu miniaturyzacji wszystkiego, co oglądałam wtedy.

**
Szliśmy bezładnymi parami, samo dojście do Pałacu Młodzieży z naszego liceum, gdzie teraz mieści się Seminarium Duchowne, było wielkim szkolnym urozmaiceniem.
Szliśmy, rozmawiając między sobą, ale tak mimochodem, tak trochę bez słów, tak, by nas niosło do tego basenu, który przecież był i naszą młodzieńczą wygraną. Niewiele szkół zapewniło swoim uczniom basen, tak niewiele liceów kierunków humanistycznych mogło poszczycić się dyrektorem o tytule magistra WF– u. Paradoksalnie, naszemu liceum właśnie nieartystyczny dyrektor posłużył.

Posłużył chociażby tym, że raz w tygodniu przemierzaliśmy w środku dnia ulice naszego miasta, by na kwadratowym dziedzińcu w stylu art déco, w stylu pijanego socrealistycznego cukiernika bezładnie nagle się rozproszyć i gęsiego wniknąć w dwóch trzecich w maleńką damską szatnię i w jednej trzeciej w męską.
Nie interesowało nas, dziewczyny, męska część garderoby obowiązująca na basenie, gdzie regulamin przestrzegany był ściśle, gdzie bez czepka i majtek o kolorze białym żadnego chłopca by nie wpuszczono. Najprawdopodobniej chłopcy mieli też problemy z czymś, co na etykietce nazywane było trójkątem męskim, a co mino wzmacniającego pasa w środku powodowało nieustanne wypadanie całego wnętrza majtek bokami. Ale to nie były nasze, dziewczyńskie sprawy, nam zależało tylko na tym, by prezentować się jak najlepiej. Nie było przecież dziewczyny niezakochanej śmiertelnie w tej jednej trzeciej materiału męskiego, na jednego chłopaka przypadały dwie dziewczyny i konkurencja była ogromna.
Łojotok skóry, którego nie dawało się zamaskować na pływalni pudrem, podkreślały zawsze monstrualne czepki z gumy, których kolor w czasie przemysłowej produkcji zawsze wynikał z pozamiatanych na fabrycznej sali różnobarwnych skrawków, powtórnie na cenny gumowy surowiec przerabianych.
Ale nie głowa była najważniejsza. Reszta miała być jak w obozie koncentracyjnym zuniformizowana, bo w czasach w których żyliśmy wykorzystywano każdy moment, by sprawić, byśmy stanowili kolektyw. Trudno było jednak nawet ten kolektywizm zrealizować. Danka, osoba bardziej życiowo przystosowana, kupiła mi w Sosnowcu numer trykotowego stroju mniejszy niż ten dostępny, ten w Katowicach. Oczywiście po nieudanej premierze stroju kąpielowego, który przypominał nic innego, jak zszyty w kroku robociarski podkoszulek w kolorze białym, skracało się szelki o kilkanaście centymetrów, po każdej bytności na basenie kostium przecież nowy i specjalnie kupiony, tajemniczo i niezmiennie wydłużał się.
Ale wyszłyśmy wszystkie mokre, gdyż nakaz umycia się pod prysznicem obowiązywał i stłoczone po prawej stronie wejścia, jak zmokłe kury wzniosłyśmy nieśmiało wzrok na chłopaków. Oni już jak struny, od dłuższego czasu stali po drugiej stronie w swoich trójkątach męskich, wzdłuż basenu, nie patrząc na nas, zainteresowani wyłącznie czekającym ich skokiem do wody.

***
Nie wszyscy potrafili pływać. Ale grupa skazana na brodzik zmotywowana doszlusowaniem do grupy pływających, szybko opanowała sztukę pływania.
Przykładem był Jurek, który chyba pierwszy opuścił bezpowrotnie brodzik. Natomiast Krystian jako osoba kontestująca własną kontestację, znajdowała zawsze ukojenie w przestrzeniach małych i zamkniętych. Krystian w czasie WF-u w sali gimnastycznej zawsze siedział w skrzyni, mimo, że gra np. w siatkówkę niejednokrotnie była jedyną okazją do męsko-damskich spotkań, do których często przecież dążył przy pomocy techniki dzisiaj zwanej stalkingiem. Dlatego najpewniej właśnie tę formę pływania uprawiał do końca.

Dyrektor trenował naszego kraula konsekwentnie i skutecznie. Bicie nogami piany na powierzchni wody zamazywało przezierający z wody smętny obraz damskiego ciała, który przecież na powierzchni zawsze dawał się jednak zamaskować biżuterią i czerwonymi rajstopami. Tu byłyśmy bezbronne, niejednokrotnie pozbawione nie tylko grubości białego trykotu, poprzez który wszystko przezierało. Ja pozbawiona byłam piersi, toteż przepływanie na wznak na stopień kraulem wzdłuż basenu było torturą, a bicie nogami piany, by zamaskowała mój wygląd, niewystarczające.
Dlatego – jak swój pokazowy, piątkowy przepływ odbywała Druga Danka – wszyscy zbieraliśmy się wzdłuż basenu, smętnie patrząc jak jej ogromne, samoistnie, wielkie piersi odbywają nadwodny, okazały taniec.
Wszyscy – dziewczyny i chłopaki, ci z brodzika i ci umiejący pływać, prowadzący zajęcia dyrektor – jak urzeczeni staliśmy na krawędzi basenu z wbitym wzrokiem w te drgające, żyjące już swoim osobnym życiem kule.

Myśmy nie miały nic, nasze więzienne stroje pozbawiały nas resztki powabu, jedyne przecież szanse na sfinalizowanie naszych miłości, nasz jedyny kapitał. A tu te dwie wspaniałe, pływające piersi uświadamiały nam, że nie mamy nic. Dosłownie nic.