na druk jeszcze za wcześnie…

Nie powinnam pewnie blogowo zabierać się za młody teatr polski po niedawnej lekturze dramatów Vaclava Havla, po zachwycie spolszczonymi właśnie dramatami Harolda Pintera. Ale korporacja Ha!art tak zachęcająco anonsuje pisarza rocznik 1979 na okładce wydanej w swojej oficynie : Dramat Pawła Demirskiego nadaje się do czytania i do wystawiania. Może nawet bardziej do czytania. – że, przeczytałam.

Można zrozumieć temat poruszony przez Piotra Czerskiego związanego z odejściem Ojca Świętego i dzieleniem się w końcu osobistym przeżyciem z czytelnikiem. Natomiast to, że Paweł Demirski dedykuje utwór własnemu ojcu, nie oznacza, że jest w stanie pokolenie ojca zrozumieć. Daje dowód, że nie.

W sieci jest więcej stron na temat tej gwiazdy sceny współczesnej, niż najprawdopodobniej autor napisał, a napisał ich już bardzo dużo. Trudno przebrnąć przez wszystkie portale, od teatru Wybrzeże, po sceny krakowskie, warszawskie i wrocławskie. Zdumiewająca jest popularność tak młodego dramaturga.

W wywiadach Demirski deklaruje swoje zaangażowanie społeczne. Deklaruje cierpienie za miliony, czyli rekompensuje wstydliwe niezainteresowanie swojego pokolenia sprawami Stoczni Gdańskiej i historyczną postacią Lecha Wałęsy który, według autora, powinien do dzisiaj stać na czele rządu. Nie jest zmartwiony, że widz spektaklu – Lech Wałęsa – nie odnalazł się w swoim portrecie, mimo, że bardzo ceni wielkość swojego scenicznego bohatera.

Może jestem ostatnio przewrażliwiona, może oglądanie wystaw malarskich jak trociny, słuchanie muzyki jak ulepek, oglądanie źle pachnących filmów, czytanie najnowszej prozy, jak czytanych fragmentów pozamiatanych z podłogi skrawków gazet gdzie notowano na rogach sprawunki, nie pozwala mi sprawiedliwie już odbierać współczesnej sztuki?

Paweł Demirski konstruując dramat, kieruje się porządkiem czasu.
Wychodzi od strajku, czyli sierpnia 80, by poprzez okres chwilowego zwycięstwa przejść do scenek stanu wojennego, późniejszej pozornej stabilizacji lat osiemdziesiątych i gorzkich skutków kapitalizmu, czyli utraty pracy przez głowę rodziny. Wszystko za pomocą scenicznych dialogów które, jak sam przyznaje, powstały głownie z kolaży dziennikarskich udostępnionych mu przez świadków epoki. Dostajemy preparat nie tyle nieautentyczny, co nieartystyczny.

Trzeba zastanowić się przede wszystkim nad problemem Historii.
Patriotyzm jest pojęciem nie zawsze zrozumiałym, szczególnie na przecięciu dwóch epok politycznych, a utwór właśnie o tym momencie dziejów Polski mówi. Autor nie bardzo zdaje sobie sprawę, jakie porusza struny tworząc papierowe postacie i doprowadzając rzecz do suchej epistolarnej notki.
Nie trzeba uruchamiać szaleństwa i histerii, by wyrazić prawdziwą grozę czy triumf. Ale nijakość i przedstawienie tak gorących i tak niedawnych spraw czyni rzecz zupełnie nikomu niepotrzebną.
Nie jest żadnym usprawiedliwieniem, jak pisarz mówi w wywiadzie, że był jeszcze w stanie embrionalnym, czyli w okresie pieluszkowym w czasie, gdy historia jego dramatu się zaczęła.
Nie jest też właściwe, że ktoś zabiera się za temat nie wiadomo dlaczego i po co, podobnie jak wymieniona tu historia śmierci papieża nie przyczyniła się do żadnej głębszej konkluzji na miarę wydarzenia historycznego w wypadku utworu Piotra Czerskiego.

Byłam w wieku Pawła Demirskiego, gdy wpatrywałam się, jak chyba wszyscy w Polsce w pojedynek Jagielskiego z Wałęsą, zakończony najazdem kamery na monstrualny długopis.
Nigdy nie było i nie będzie tak emocjonalnie wysokiej temperatury, jak w tych telewizyjnych, czarno – białych kadrach.
Dlatego nonszalanckie wtręty autorskie, by tu wstawić przemówienie Urbana, a tam nie wiadomo dlaczego, muzykę latynoską, mnie po prostu boli.

Pora zamknąć blogowe newsy dzisiejszych skandali.
Blog mój został powołany do życia po to, by się nie uzależniał. Nawet od mody. Zamykam więc temat filmem o pedofilii.

Kto pozostał na etapie „Lolity”, pamięta pewnie słynny wywód profesora Humberta Humberta, gdzie Vladimir Nabokov swobodnie przechadza się po historycznych aspektach zagadnienia.
Nimfetka, jako postać ludzka odwieczna, powołana przez bogów do rozkoszy, właściwie jest bez wieku i nieśmiertelna, wciela się w naszych czasach w postać dziewczynki. Interpretując zjawisko kluczem obyczajowości i metryki – szekspirowska Julia mająca dwanaście lat – była konsumowana całonocnie przez pedofila Romea.

Dzisiejsza nimfetka w slangu sieciowym nazywa się Hard Candy, a jej twardość i słodycz polega na libertynizmie, a nie na, jak u Nabokova, autentycznej miłości.
Toteż film otwiera scena uwodzenia sieciowego z całym jego cynizmem celnej wymiany inteligentnych zachęt obustronnych, zakończonych spotkaniem w Realu.
Pozór miłości dworskiej jest jakimś ozdobnikiem i reliktem pełniącym może funkcje staroci w nowoczesnych mieszkaniach, a może i odwiecznym rytuałem męskiego uwodzenia. Toteż pedofil klęka przed czternastoletnią dziewczynką na trotuarze i składa hołd jej wdziękom i oddaje się w jasyr jej sercu.
Dzisiejsza Hard Candy nie ustępuje inteligencją nabokovskiej nimfetce, jest wzbogacona o niezbędne jej umiejętności.
Wycinanie jąder pedofila, zarówno dla jego przerażenia, jak i widza, wypada nadzwyczaj wiarygodnie, a także nadludzka technika fizycznego niewolenia trzydziestodwuletniego, słusznego mężczyzny, budzi szacunek i podziw.
Również znajomość internetowej nawigacji z bezbłędnym demaskowaniem zachowań pedofila w składaniu identycznych ofert dozgonnej miłości setkom sieciowych Hard Candy, a nawet miłosierne podanie namiaru na WWW. eunuch, przewyższa młotka pedofila, który jest jedynie wściekły i potrafi tylko biegać na planie filmowym z nożem kuchennym w ręce.

Film waha się między słynną” Misery” według Stephena Kinga a „Tajemnicą Aleksandry” Rolfa De Heer.
Z uwagi na komercyjny charakter i gatunek (horror), film nie aspiruje do fundamentalnych prawd o człowieku, jednak to, co zdołał przemycić, jest warte szacunku.
Mówi o winie i o karze.

Simone Weil bardzo długo w swoich pismach rozpracowuje problem kary, jako jedynej drogi duchowego wyzdrowienia. I o to też chodzi 14 letniej dziewczynce, próbującej jak rycerz odzyskać jedynie równowagę świata po pedofilskim zabójstwie jej przyjaciółki. Gotowa jest wybaczyć zabójcom, ale nie napotyka ani na oczekiwaną skruchę, ani na przyznanie się do winy. Spektakl, który z niemałym trudem funduje pedofilowi, niewiele daje, nawet końcowa scena całkowitego unicestwienia recydywisty nie jest do końca jasna.

Toteż gorycz Czerwonego Kapturka jest zwycięstwem pozornym.
Tak, jak pozorna jest łapa prokuratora wisząca nad rozbrykaną siecią.

Ale dobrze, że jest.

Nagrodzono go Oskarami razem z „Tajemnicą Brokeback Mounatin” czyli w roku wzbudzenia społecznej pewnie potrzeby reaktywacji uczuciowości w wydaniu bezbronnym: bez zabezpieczeń dowcipem i ironią, co od lat robi np. Woody Allan.

Paul Haggis jest pięćdziesięciolatkiem i autorem zarówno opowiadania, jak i o niego opartego scenariusza. Sądząc po wieku autora, jest tam chyba echo Beatlesów, dla których zawsze I love you było końcowym panaceum na wszelkie bolączki międzyludzkie.
Zdawałoby się, brutalizacja mieszkańców Miasta Aniołów w filmie nie będzie miała granic, wprowadzone w akcję wozy policyjne, rewolwery, masakrowanie ludzi i sklepów to codzienny chleb powszedni.
A tu jednak w słuchawce końcowe I love you niejednokrotnie kładzie kres spirali piętrzących się tragedii.

Film nie jest artystyczny, a jednak środkami, które kino amerykańskie opanowało do perfekcji ( nie wiadomo jak powiązania splątanych losów kilkunastu osób są dla widza jasne i czytelne), próbuje robić z niego film zaangażowany moralnie i w konsekwencji pomóc ludzkości na początku XXI wieku, która powoli przestaje być ludzka.
Recenzje wprawdzie podkreślają dwa problemy tego filmu, podobno autor miał szczególnie na uwadze: mozaikę narodową mieszkańców miasta, rzekoma inność budzi gniew – czyli rasizm i, jakbyśmy to gwarowo określili – „permanentny wkurw”, czego najjaskrawszą reprezentantką jest filmowa Sandra Bullock.

Co udelikatnia tak naszą skórę, że wyładowujemy się na bliźnim tak nadmiarowo, że odreagowujemy tak spontanicznie, tak niepohamowanie, a żal za grzechy, skrucha, zawstydzenie nad gniewem, uniesieniem, następuje dopiero po zgliszczach, nieprawdopodobnych i nieodwracalnych stratach?
Słodka pięcioletnia dziewczynka wprawdzie nie ginie od kuli „wkurwionego” Araba, ale to tylko przypadek i on zdaje się dziękować Allachowi, że ten przypadek jemu ofiarował.

Życie trwa i film, mimo wymiany telefonicznej I love you zapowiada już po jego zakończeniu dalszy ciąg permanentnego miejskiego gniewu.
Crasch to też komiksowe uderzenie i zwyczajna samochodowa stłuczka. Wszystko ma ciąg dalszy po poruszeniu powierzchni drugiego człowieka.
Recenzje posuwają się do diagnozy, że podświadomie ludzie prowokują konflikt, by mieć z Drugim tzw. sprawę. Jakąkolwiek, nawet negatywną. Nie sądzę. Nie sądzę nawet, by nadzieja tego filmu była prawdą psychologiczną.
Cały jego optymizm jest mimo wszystko mocno po amerykańsku naciągany. Ale to magia kina, a baśnie się właśnie tak konstruuje.
I mimo wszystko, są lepsze edukacyjnie niż brutalna prawda o nas, niestrawna, jak realistyczny reportaż.